Close Menu
  • Home
  • Breaking
  • Hoshiarpur
  • India
  • Punjab
  • Politics
  • Entertainment
  • Religious
  • World
What's Hot

ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਲਾਜਵੰਤੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੀ ਅਥਲੀਟ ਸੋਨੀ ਕੌਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਐਥਲੈਟਿਕ ਮੀਟ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੇ ਤਿੰਨ ਮੈਡਲ

नौजवान खेलों को अपनाकर आने वाली पीढ़ी के लिए मिसाल बनें : सहायक आयुक्त  

श्री खुरालगढ़ साहिब में 4 से 6 दिसंबर तक मनाया जाएगा श्री गुरु रविदास जी का प्रदेश स्तरीय 650वां प्रकाश पर्व

Facebook X (Twitter) Instagram
Wednesday, November 4
Facebook X (Twitter) Instagram
Hoshiarpur HulchulHoshiarpur Hulchul
  • Home
  • Breaking
  • Hoshiarpur
  • India
  • Punjab
  • Politics
  • Entertainment
  • Religious
  • World
Hoshiarpur HulchulHoshiarpur Hulchul
Home»Breaking»UPI Charges Abroad: विदेश में UPI से पेमेंट करने वालों पर 0.4% MDR का असर होगा या नहीं? जानें पूरा नियम
Breaking

UPI Charges Abroad: विदेश में UPI से पेमेंट करने वालों पर 0.4% MDR का असर होगा या नहीं? जानें पूरा नियम

Hoshiarpur News DeskBy Hoshiarpur News DeskSeptember 16, 2026Updated:September 17, 20264 Mins Read
Share Facebook Twitter Telegram Email WhatsApp Copy Link
Share
Facebook Twitter Copy Link Telegram WhatsApp

भारत में 15 अक्टूबर 2026 से 2,000 रुपये से अधिक के चुनिंदा UPI मर्चेंट ट्रांजैक्शन पर 0.4 प्रतिशत Merchant Discount Rate यानी MDR लागू होने जा रहा है। इस बदलाव के बाद भारतीय यूजर्स के बीच एक बड़ा सवाल है कि क्या विदेश यात्रा के दौरान UPI से QR कोड स्कैन कर भुगतान करने पर भी यह नया शुल्क लागू होगा?

खासकर उन भारतीय पर्यटकों और NRIs में यह सवाल ज्यादा है, जो विदेशों में UPI स्वीकार करने वाले दुकानों, रेस्तरां, एयरपोर्ट या दूसरे आउटलेट्स पर डिजिटल भुगतान करते हैं।

विदेश में UPI पेमेंट पर क्या 0.4% MDR लगेगा?

फिलहाल उपलब्ध नियमों के मुताबिक भारत में लागू होने वाला नया 0.4 प्रतिशत MDR घरेलू Person-to-Merchant (P2M) भुगतान ढांचे से जुड़ा है। इसे सीधे विदेशी मर्चेंट पेमेंट पर लागू मानना सही नहीं होगा।

NPCI के अनुसार, UPI Global Acceptance के तहत अंतरराष्ट्रीय QR पेमेंट अलग cross-border arrangements के जरिए संचालित होते हैं। ऐसे भुगतान में विदेशी acquiring partners और संबंधित वित्तीय संस्थानों की व्यवस्था महत्वपूर्ण होती है।

इसलिए विदेश में UPI से भुगतान करने वाले भारतीयों के लिए केवल भारत में लागू घरेलू MDR नियम के आधार पर अतिरिक्त 0.4 प्रतिशत शुल्क मान लेना उचित नहीं है।

विदेश में UPI से भुगतान कैसे होता है?

NPCI के मुताबिक UPI Global Acceptance के जरिए भारतीय यूजर चुनिंदा अंतरराष्ट्रीय मर्चेंट लोकेशन पर QR कोड स्कैन करके अपने भारतीय बैंक खाते से भुगतान कर सकते हैं।

भुगतान करने से पहले यूजर को विदेशी मुद्रा में रकम, भारतीय रुपये में उसका समतुल्य और लागू exchange rate या fees देखने की सुविधा दी जाती है। इसके बाद UPI PIN डालकर भुगतान अधिकृत किया जाता है।

यानी विदेश में UPI इस्तेमाल करते समय मुख्य बात यह है कि आपका भुगतान किस international corridor, बैंक और partner network के जरिए प्रोसेस हो रहा है।

किन देशों में UPI की पहुंच है?

NPCI International ने कई देशों में UPI-based merchant acceptance के लिए साझेदारियां की हैं। NPCI के उपलब्ध दस्तावेजों में UAE, सिंगापुर, भूटान, नेपाल, मॉरीशस, फ्रांस और श्रीलंका जैसे बाजारों में साझेदारियां दर्ज हैं।

Girl in a jacket

UPI International का विस्तार लगातार हुआ है और अलग-अलग देशों में इसकी उपलब्धता तथा merchant acceptance अलग हो सकती है। इसलिए विदेश जाने से पहले यह जांचना जरूरी है कि जिस देश और मर्चेंट पर आप भुगतान करना चाहते हैं, वहां आपका बैंक/UPI ऐप और merchant network समर्थित है या नहीं।

क्या ग्राहक से सीधे UPI फीस ली जाएगी?

भारत में 15 अक्टूबर 2026 से लागू होने वाले घरेलू MDR ढांचे के तहत ग्राहक से सीधे UPI transaction fee लेने की बात नहीं है। 2,000 रुपये तक के घरेलू merchant payments पर MDR नहीं लगाया जाएगा, जबकि पात्र बड़े merchant payments पर नया MDR ढांचा लागू होगा।

लेकिन विदेशी भुगतान को लेकर स्थिति अलग है। वहां लागू होने वाले exchange rate, foreign transaction charges या partner-bank terms को नजरअंदाज नहीं किया जा सकता। NPCI खुद अंतरराष्ट्रीय भुगतान के दौरान applicable exchange rate और fees की जानकारी देखने की सुविधा का उल्लेख करता है।

NRIs के लिए क्या नियम हैं?

NPCI ने NRIs के लिए भी UPI सुविधा का विस्तार किया है। पात्र NRE/NRO खातों और समर्थित अंतरराष्ट्रीय मोबाइल नंबरों के जरिए UPI का उपयोग संभव है, हालांकि लेनदेन बैंक के नियमों और उपलब्ध सुविधा पर निर्भर करते हैं।

इसलिए NRIs के मामले में भी यह देखना जरूरी है कि उनका बैंक खाता, मोबाइल नंबर, UPI ऐप और संबंधित cross-border service किस व्यवस्था के तहत काम कर रही है।

भारत में नए MDR नियम क्या हैं?

15 अक्टूबर 2026 से घरेलू UPI के चुनिंदा बड़े merchant payments पर नया MDR ढांचा लागू होगा। सामान्य पात्र P2M ट्रांजैक्शन पर 2,000 रुपये से ऊपर 0.4 प्रतिशत MDR तय किया गया है और इसकी अधिकतम सीमा 300 रुपये प्रति ट्रांजैक्शन है। वहीं कुछ क्षेत्रों, जैसे रेलवे, टेलीकॉम, बीमा और ईंधन, के लिए अलग शुल्क व्यवस्था रखी गई है।

यह नियम P2P यानी एक व्यक्ति से दूसरे व्यक्ति को पैसे भेजने वाले ट्रांजैक्शन के लिए नहीं है।

आसान भाषा में समझें

भारत में 2,000 रुपये से अधिक का पात्र P2M भुगतान: नया MDR लागू हो सकता है।
P2P ट्रांसफर: इस MDR ढांचे से बाहर।
विदेश में UPI QR भुगतान: घरेलू 0.4% MDR को सीधे लागू नहीं माना जा सकता।
विदेशी भुगतान: exchange rate और लागू international fees/partner terms महत्वपूर्ण होंगे।
NRIs: सुविधा बैंक और समर्थित international UPI arrangements पर निर्भर करेगी।

निष्कर्ष

विदेश यात्रा करने वाले भारतीयों के लिए फिलहाल सबसे अहम बात यह है कि भारत में लागू 0.4% घरेलू MDR को विदेश में होने वाले हर UPI भुगतान पर लागू मान लेना सही नहीं है। International UPI payments अलग cross-border payment arrangements के तहत चलते हैं। भुगतान करने से पहले UPI ऐप में दिखाई जा रही अंतिम राशि, exchange rate और किसी भी applicable fee को जरूर जांचना चाहिए।

Add as Preferred on Google Follow on Google News Follow on Flipboard
Share. Facebook Twitter Pinterest LinkedIn Tumblr Email Copy Link
Next Article भारत पर 100% टैरिफ का खतरा? US House में रूस से तेल खरीदने वाले देशों के खिलाफ बिल आगे बढ़ा
Hoshiarpur News Desk
  • Website

Related Posts

ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਲਾਜਵੰਤੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੀ ਅਥਲੀਟ ਸੋਨੀ ਕੌਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਐਥਲੈਟਿਕ ਮੀਟ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੇ ਤਿੰਨ ਮੈਡਲ

November 4, 2026

नौजवान खेलों को अपनाकर आने वाली पीढ़ी के लिए मिसाल बनें : सहायक आयुक्त  

November 4, 2026

श्री खुरालगढ़ साहिब में 4 से 6 दिसंबर तक मनाया जाएगा श्री गुरु रविदास जी का प्रदेश स्तरीय 650वां प्रकाश पर्व

November 4, 2026
Add A Comment
Leave A Reply Cancel Reply

Advertisement Space
Advertisement
Girl in a jacket
Latest Posts

ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਲਾਜਵੰਤੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੀ ਅਥਲੀਟ ਸੋਨੀ ਕੌਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਐਥਲੈਟਿਕ ਮੀਟ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੇ ਤਿੰਨ ਮੈਡਲ

नौजवान खेलों को अपनाकर आने वाली पीढ़ी के लिए मिसाल बनें : सहायक आयुक्त  

श्री खुरालगढ़ साहिब में 4 से 6 दिसंबर तक मनाया जाएगा श्री गुरु रविदास जी का प्रदेश स्तरीय 650वां प्रकाश पर्व

सरकारी योजनाओं को घर-घर पहुंचाने में सखियों की भूमिका सराहनीय : ब्रम शंकर जिम्पा

Trending Posts

Subscribe to News

Get the latest sports news from NewsSite about world, sports and politics.

Facebook X (Twitter) WhatsApp Instagram
© 2026 Hoshiarpur Hulchul. Made by iTree Network Solutions.
  • About Us
  • Privacy Policy
  • Terms of Use
  • Disclaimer
  • Contact Us
  • Editorial Policy

Type above and press Enter to search. Press Esc to cancel.